15-9-2025

Γράφει ο Λάμπρος Τζούμης, Αντιστράτηγος ε.α.

Λίγα εικοσιτετράωρα πέρασαν από τη θετική είδηση για τα ελληνικά συμφέροντα της ανακοίνωσης του ενδιαφέροντος της αμερικανικής εταιρίας Chevron για έρευνες νότια της Κρήτης σε περιοχή που επικαλύπτεται από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η Τουρκία μπροστά στην εξέλιξη αυτή ανακοίνωσε ότι τις προσεχείς 10 ημέρες το «Πίρι Ρέις» θα βρίσκεται για έρευνες στο Αιγαίο. Η πορεία του πλοίου, όπως τουλάχιστον αυτή έχει προαναγγελθεί βάσει της τουρκικής NAVTEX, ακολουθεί στίγματα στα δυτικά της Λέσβου και στη συνέχεια νότια της Χίου μέχρι τiς βραχονησίδες Καλόγεροι που βρίσκονται σε απόσταση 26 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Άνδρου (φωτο).

φωτ.Λάμπρος Τζούμης-F/B

Παρά το μικρό τους μέγεθος οι βραχονησίδες αυτές συνιστούν περιοχή τεράστιας γεωπολιτικής σημασίας. Η θέση των βράχων αυτών, στο μέσο του Αιγαίου, σε αρκετή απόσταση από τα πλησιέστερα νησιά προσδίδουν σ’ αυτούς εξαιρετική σπουδαιότητα. Αυξάνουν κατά 6 ναυτικά μίλια τα ελληνικά χωρικά ύδατα γύρω από αυτούς και έτσι μειώνεται το εύρος των υδάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τη διεθνή ναυτιλία.

Η Τουρκία έχει εντάξει στις γκρίζες ζώνες (δηλ. νησιά – νησίδες – βραχονησίδες απροσδιορίστου κυριότητας) τις βραχονησίδες Καλόγεροι και αυτές καθορίζουν επακριβώς την οριογραμμή των διεκδικήσεων της, δηλαδή τον 25ο μεσημβρινό, που αποτελεί το μέσον του Αιγαίου.

Με δεδομένο την πρόσφατη δήλωση του ΥΠΕΞ κ. Γεραπετρίτη ότι θα απαντήσουμε στις τουρκικές προκλήσεις επί του πεδίου, αναμένουμε την αντίδραση από ελληνικής πλευράς. Αν λάβουμε βέβαια υπόψη τις δηλώσεις που έγιναν τον Αυγ. του 2020 στο επεισόδιο με το Ορουτς Ρεις στο Καστελόριζο ότι «η κόκκινη γραμμή είναι τα εθνικά χωρικά ύδατα, δηλ. τα έξι ναυτικά μίλια», αν οι Τούρκοι κάνουν έρευνες εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων, ακόμα και σε περιοχές που σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο είναι θαλάσσιας ελληνικής δικαιοδοσίας, ενδεχομένως δεν θα υπάρξει ελληνική αντίδραση.

Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν κατ΄ επανάληψη τονίσει ότι επιθυμούν συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο. Για το εν λόγω θέμα έχουν ακουστεί παρόμοιες απόψεις και από ελληνικής πλευράς.

Η Τουρκία έθεσε για πρώτη φορά το ζήτημα της συνεκμετάλλευσης το 1975 και πρότεινε την ιδέα της εκμετάλλευσης από κάθε χώρα των ενεργειακών πόρων που βρίσκονταν μέσα στα χωρικά της ύδατα δηλ. έως 6 μίλια. Εκτός των χωρικών υδάτων η διανομή θα γινόταν πενήντα – πενήντα. Δηλαδή από μια περιοχή στο μεγαλύτερο μέρος ελληνικής δικαιοδοσίας η Τουρκία θα έπαιρνε τα μισά.

Η τουρκική πρόταση συζητήθηκε στη Βουλή των Ελλήνων τον Σεπ. 1976 και ετέθησαν οι εξής προϋποθέσεις για οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση:

– Πρώτον θα έπρεπε να οριοθετηθεί η υφαλοκρηπίδα.

– Στη συνέχεια, να καθοριστεί μιας ζώνη κοινής εκμεταλλεύσεως που θα περιορίζεται σε περιοχές εκατέρωθεν του ορίου γειτνιάσεως της υφαλοκρηπίδας των δύο χωρών.

– Τα ενεργειακά κοιτάσματα που θα ανακαλύπτονταν στις περιοχές αυτές θα μοιράζονταν βάσει συγκεκριμένων ποσοστών.

Από τότε μεσολάβησαν οι κρίσεις του 1976 και 1987 και σταμάτησαν οι έρευνες μέχρι να επιλυθεί το θέμα της υφαλοκρηπίδας που παραμένει μέχρι σήμερα έωλο.

Η απειλή πολέμου το 1995 από την Τουρκία σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο κυριαρχικό της δικαίωμα και επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα.

Η κρίση των Ιμίων που η Τουρκία έφερε στην επιφάνεια την θεωρία των γκρίζων ζωνών, σύμφωνα με την οποία θεωρεί ότι ένας μεγάλος αριθμός, νησιών, νησίδων και βραχονησίδων είναι απροσδιορίστου κυριότητας.

Το ιδεολόγημα της γαλάζιας πατρίδας, σύμφωνα με το οποίο η τουρκική θαλάσσια δικαιοδοσία μετακινείται στον 25ο μεσημβρινό δηλ. στη μέση του Αιγαίου και ότι της ανήκει όλη η Υφαλοκρηπίδα – ΑΟΖ της Ελλάδας και της Κύπρου στη Μεσόγειο, με τη θεωρία ότι τα νησιά δεν έχουν επήρεια σε θαλάσσιες ζώνες, πέραν των χωρικών τους υδάτων, παρά το ότι αυτό προβλέπει το δίκαιο της θάλασσας.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο με το οποίο οριοθετείται παράνομα η ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας – Λιβύης από τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών και αγνοούνται νησιά όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος, κ.λπ.

*Το άρθρο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη

φωτ.αρχείου