4-12-2024

Γράφει ο Στέφανος Σκαρμίντζος, Ιστορικός ΜΑ Military History

Η ανθρώπινη παρουσία εμφανίζεται στη Συρία στην παλαιολιθική εποχή γύρω στο 90.000 π.Χ. Οργανωμένη κατοίκηση που μαρτυρά ανώτερη κοινωνική οργάνωση παρατηρείται τη νεολιθική εποχή. Η Χαλκοκρατία ξεκινά γύρω στο 2500 π.Χ. Οι φυλές τις περιοχής υποτάχθηκαν στους Ακκάδιους και με τον τρόπο αυτόν έχουμε κάποιες πληροφορίες γι’ αυτές από τα αρχεία του βασιλιά Σαργών. Τότε εμφανίστηκαν στην περιοχή οι Αμορίτες νομάδες. Οι αμοριτικοί πληθυσμοί των Υκσώς κατέλαβαν για ένα διάστημα την Αίγυπτο και κάποιοι άλλοι έθεσαν τις βάσεις της βαβυλωνιακής δύναμης αργότερα.  Τα αστικά κέντρα της Συρίας ήταν σημαντικοί κόμβοι των δρόμων των καραβανιών αλλά αδύναμα πολιτικά. Αρχικά ήταν υποτελή στους  Μιτανούς αλλά αυτά που ήταν  κοντά  στην Παλαιστίνη βρέθηκαν υπό αιγυπτιακή επιρροή. Οι προσπάθειες των Μιτανών να τα φέρουν στην επιρροή τους απέτυχαν μετά την ήττα τους από του Αιγυπτίους στην μάχη του Μεγιδδώ το 1457 π.Χ. 

Οι εισβολές που είχε δεχτεί η Αίγυπτος από νομάδες που κατοικούσαν αρχικά στην Συρία έκανε τους Φαραώ να ενδιαφέρονται για την περιοχή.  Ο ανταγωνισμός τους με τους Χετταίους της  Μ. Ασίας κορυφώθηκε στην μάχη του Καντές το 1274 πΧ, που μάλλον έληξε σε αιματηρή ισοπαλία. Η πτώση των ανακτορικών κοινωνιών της Χαλκοκρατίας από ένα συνδυασμό σιτοδειών και εισβολών των Λαών της Θάλασσας έφερε το απόλυτο χάος.

Το κενό καλύφθηκε από τις αιματηρές εισβολές των Ασσυρίων που υπέταξαν τα βασίλεια των Αραμαίων και κυβέρνησαν με την τρομοκρατία. Την ύστερη Εποχή του Σιδήρου (9ος αι. π.Χ) όμως, μια συμμαχία Αραμαίων, Φοινίκων και Εβραίων κατάφερε να σώσει τη Δαμασκό από τον Ασσυριακό στρατό.  Τον 8^ο προχριστιανικό αιώνα ωστόσο, οι Ασσύριοι επανήλθαν υπό τον βασιλιά Τιγκλάθ Πελεσέρ ΙΙΙ  και κατέλαβαν την Συρία, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο. Κυβέρνησαν με αγριότητα και οι υποταγμένοι πληθυσμοί επαναστάτησαν.  Μια συμμαχία οδηγούμενη από τους Βαβυλωνίους κατέστρεψε τους Ασσυρίους στη μάχη της Καρχέμιδας το 605 π.Χ.  Όταν  όμως οι Πέρσες υπέταξαν τους Βαβυλωνίους, η Συρία έγινε μέρος της αυτοκρατορίας τους το 539 π.Χ.  Τον 4^ο προχριστιανικό αιώνα, ο Μ Αλέξανδρος νίκησε τους Πέρσες και έκανε τη Συρία μέρος του απέραντου κράτους του. 

Οι διάδοχοί του, οι Σελευκίδες, ίδρυσαν την Αντιόχεια που εξελίχθηκε σε μεγάλο πολιτιστικό κέντρο. Αναλώθηκαν όμως σε συγκρούσεις με τους Περγαμηνούς και τους Πτολεμαίους.  Η απόπειρά τους να εκμεταλλευτούν την μακεδονική αποδυνάμωση και να συγκρουστούν με τους Ρωμαίους έφερε την ήττα τους στη Μαγνησία του 191 π.Χ. και κατόπιν τη διάλυση του βασιλείου από τους Πάρθους. Στην Β. Συρία, ο σατράπης Πτολεμαίος ίδρυσε το βασίλειο της Κομαγηνής το 163 π.Χ και οι Αβγαρίδες Άραβες το βασίλειο της Οσροηνής το 132 π.Χ.  Η περιοχή έγινε πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των Ρωμαίων και των Πάρθων που τους διαδέχθηκαν οι Σασσανίδες.  Την περίοδο αυτή, αναπτύχθηκε και η πόλη της Παλμύρας.  Τον  3^ο μεταχριστιανικό αιώνα, η βασίλισσα της Παλμύρας Ζαινέμπ Μπατ-Ζαμπάι (Ζηνοβία) προσπάθησε να ιδρύσει δική της αυτοκρατορία αλλά νικήθηκε και κατέληξε αιχμάλωτη στην Ρώμη. Με την διαίρεση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η Συρία πέρασε στην βυζαντινή κυριαρχία.  Εγινε ξανά πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ Βυζαντινών και Σασσανιδών.

Το 636 κατέλβαν την περιοχή οι Αραβες και οι Ομευάδες μετέφεραν την πρωτεύουσα στη Δαμασκό. Τον 7^ο και 8^ο αι, οι συγκρουσεις ήταν αμφίρροπες. Οι Αββασίδες όμως που διαδέχθηκαν τους Ομευάδες εστίασαν στην Μεσοποταμία και λιγότερο στην Συρία.. Τον 9^ο και 10^ο  αιώνα οι Βυζαντινοί έκαναν τους Σύρους εμίρηδες υποτελείς. Όταν οι Βυζαντινοί αδυνάτισαν τον 11^ο αιώνα κάλεσαν σε βοήθεια τους Σταυροφόρους  που με την σειρά τους ίδρυσαν το Πριγκιπάτο της Αντιόχειας και την Κομητεία της Εδεσσας. Στη συνέχεια, η Δαμασκός έγινε το κέντρο της μουσουλμανικής αντίστασης κατά των Δυτικών. Τον 13^ο αιώνα, οι Σταυροφόροι συμμάχησαν με τους Μογγόλους κατά των Μουσουλμάνων και γι’ αυτό τελικά εκδιώχθηκαν από τους Μαμελούκους της Αιγύπτου.  Το 1516 όμως, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Συρία από τους Μαμελούκους.  Η περιοχή όμως έγινε πεδίο συγκρούσεων μεταξύ του Σουλτάνου και του εξεγερθέντος υποτελή του Ιμπραήμ τον 19^ο αι. αλλά παρέμεινε οθωμανική κτήση χάρις στην επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων.  Στον  Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο,  ξέσπασε η Αραβική Εξέγερση στην περιοχή με υποκίνηση του βρετανού «Λώρενς της Αραβίας» και η Δαμασκός κατελήφθη από τους Βρετανούς.  Με την λήξη του πολέμου ο Λίβανος και η Συρία έγιναν γαλλικά προτεκτοράτα. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Βρετανοί την κατέλαβαν ξανά από τη Γαλλία του Βισύ και υποχρέωσαν τους Γάλλους να παραχωρήσουν ανεξαρτησία το 1946.

Το 1958 ενώθηκε με την Αίγυπτο στην Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία, αλλά αποχώρησε το 1961. Από 1963 κυβερνά την χώρα το κόμμα Μπααθ και ο πρόεδρος Ασσαντ έκανε στροφή προς την ΕΣΣΔ. Το 1967, η Συρία ηττήθηκε στον Πόλεμο των Έξι Ημερών και το Ισραήλ κατέλαβε τα Υψίπεδα του Γκολάν. Το 1973, οι Σύροι απέτυχαν να ανακαταλάβουν τα Υψίπεδα του Γκολάν. Από το 1975 εως το 1989 ενεπλάκη στον εμφύλιο πόλεμο του Λιβάνου και τελικά άρχισε να αποσύρεται  το 1991. Το 2007, αμφισβητήθηκε το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών και από το 2011 έχει ξεσπάσει εμφύλιος [πόλεμος στον οποίο εκτός από τις ΗΠΑ και τη Ρωσία έχουν εμπλακεί και περιφερειακές δυνάμεις].

Πηγές

Terence Wise Ancient Armies of the Middle East Ospreypublishing 1981

Asimov, Isaac. The Near East: 10,000 Years of History, Boston: Houghton Mifflin, 1968.

Cline, Eric (2000), The Battles of Armageddon: Megiddo and the Jezreel Valley from the Bronze Age to the Nuclear Age, University of Michigan Press, ISBN 0-472-09739-3

Steven Runciman, History of the Crusades, Translated by: Nikos K. Paparrodos, Published by: Army General Staff 1977

Martin Sicker, The Islamic World in Ascendancy: From the Arab conquests to the Siege of Vienna, Praeger Publishers, 2000

David Murphy, The Arab Revolt 1916-18, Osprey Publishing 2008

WINSTON S, CHURCHILL, ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ, ΕΣΤΙΑ ΑΘΗΝΑ 1970 

Δημοσιεύεται στο methormisakathektou.blog