10-8-2024

Γράφει ο Παναγιώτης Γέροντας, Ιστορικός-Συγγραφέας

Απλά γαρ εστι της αληθείας έπη.

Αισχύλος

Πολλές φορές η αλήθεια ευρίσκεται μπροστά μας και την δεικνύουν τόσο απόλυτα τα γεγονότα που η εθελοτυφλία καταντά να είναι μία νόσος που κατατρώει τους αναλυτές της Δύσης, αν και εφ’ όσον δεν εξυπηρετούν άλλη, άγνωστη σε μας, ατζέντα. Ως πρόλογος της παρακάτω ανάλυσης δέον είναι να χρησιμοποιηθεί το παλαιότερο κείμενό μας “τα διασταυρούμενα ξίφη μέρος β‘” στο οποίο εν ολίγοις εκθέτουμε τον πνευματικό (και πραγματικό) πόλεμο που διεξάγεται στην Μέση Ανατολή για την ψυχή των Μουσουλμάνων.

Τα γεγονότα και τα δεδομένα

Είναι σημαντικό να γίνει μια ανασκόπηση των τελευταίων γεγονότων για να αντληθούν πιο αξιόπιστα συμπεράσματα.

13 – 14 Απριλίου 2024, το Ιράν εξαπολύει προειδοποιημένη (!) επίθεση drones εναντίον του Ισραήλ.

Τον Μάιο 2024, πέφτει κυβερνητικό ιρανικό ελικόπτερο σε περιοχή πλησίον του Αζερμπαϊτζάν με συνέπεια τον θάνατο του προέδρου του Ιράν Ebrahim Raisi.

Τέλη Ιουλίου, επίθεση στα υψίπεδα του Γκολάν με το Ισραήλ να κατηγορεί την Χεζμπολάχ με την τελευταία να το αρνείται. Ανταπόδωση του Ισραήλ με χτύπημα στο Λίβανο.

Δολοφονία του ηγέτη της Χαμάς Ismail Haniyeh στην Τεχεράνη και ανάδειξη του Yahya Sinwar ως νέου ηγέτη της τρομοκρατικής οργάνωσης.

Θυμίζεται ότι ο Haniyeh (Χανίγια) ήταν ο εκλεκτός του Ερντογάν στην περιοχή. Θυμίζεται επίσης η σκληρή ρητορική της Τουρκίας όλο αυτό το διάστημα από τον Οκτώβριο 2023 όταν και πραγματοποιήθηκε η τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς μέχρι σήμερα. Θυμίζεται επίσης η άρνηση συμμετοχής του Ιράν τότε και της Χεζμπολάχ σήμερα.

Το Ιράν έχει πολλούς λόγους να συγκρούεται με την Τουρκία τόσο στην Μέση Ανατολή όσο και στον Καύκασο. Το τουρκικό ιδεολόγημα του Παντουρκισμού που εξελίσσεται στον Καύκασο έρχεται παραδοσιακά σε αντίθεση με την Ρωσία και το Ιράν. Ιστορικά μιλώντας η Τουρκία θεωρούσε ότι είχε βρει και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο παρόμοια ευκαιρία προώθησης των παντουρκικών της βλέψεων στον Καύκασο. Τότε, ιδιαίτερα κατά την εισβολή της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση, ξεπρόβαλε αίφνης ο Παντουρκισμός – Παντουρανισμός. Η τουρκική ελίτ λησμόνησε την σημαντική βοήθεια που τούς προσέφεραν οι Σοβιετικοί στον «πόλεμο της Ανεξαρτησίας» (έτσι αποκαλούν οι Τούρκοι την Μικρασιατική Εκστρατεία) εναντίον του Ελληνικού Στρατού και οραματιζόταν την ευόδωση του Παντουρανισμού. Ενδεχόμενη κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης θα άνοιγε τον δρόμο της τουρκικής προώθησης προς Ανατολάς, προς το Μπακού. Δημιουργήθηκαν πλήθος παντουρανικών λεσχών στη Τουρκία, ενώ ο αδερφός του Ενβέρ, Νουρί πασάς, επισκέφτηκε το Βερολίνο το 1941, παρουσιάζοντας στους Γερμανούς την παντουρανική προπαγάνδα (Jacob M. Landau, Pan – Turkism: From Irredentism to Cooperation, Bloomington, Indiana University Press, 1995, σελ 115).

Οι εξελίξεις στον Καύκασο που υποκινούνται από την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν κρύβουν πολύ μεγαλύτερες εξελίξεις (περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ). Το Ιράν αντιτίθεται στον διάδρομο Ανατολής-Δύσης Zangezur που θα συνέδεε το ηπειρωτικό Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα Naxcivan μέσω του αρμενικού εδάφους και θα άνοιγε μια σημαντική εμπορική οδό προς την Τουρκία. Παράλληλα, υπάρχει ο φόβος στην Τεχεράνη ότι το Αζερμπαϊτζάν θα μπορούσε να καταλάβει εδάφη στην νότια Αρμενία για να δημιουργήσει εδαφική συνέχεια με το Naxcivan.  Αυτό θα απέκοπτε το Ιράν από την Αρμενία, σύμμαχο της Τεχεράνης.

Θυμίζεται επίσης ότι στην περιοχή του Ιράν κατοικεί μια σημαντική μειονότητα Αρμενίων, η οποία έπαιξε σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό της χώρας τον 19ο και 20ο αιώνα. Ακόμη μέχρι σήμερα, οι Αρμένιοι αποτελούν την σημαντικότερη θρησκευτική μειονότητα στο Ιράν. Οι σχέσεις Περσών και Αρμενίων έλκουν την καταγωγή τους από την αρχαία εποχή.

Για να επιστρέψουμε στην Τουρκία, γνωρίζουμε ότι πέρα από τον Παντουρκισμό, ο Νεοοθωμανισμός αποτελεί ένα σημαντικό δόγμα της εξωτερικής πολιτικής της γειτονικής μας χώρας (για τις βασικές αρχές της εξωτερικής πολιτικής μπορείτε να διαβάσετε εδώ). Τί επιδιώκει κατ’ ουσίαν ο Νεοοθωμανισμός; Κύριος σκοπός του είναι η επανίδρυση του Χαλιφάτου, της θρησκευτικής ηγεσίας που θα ένωνε και πάλι τους Μουσουλμάνους. Άλλως τε η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε χρησιμοποιήσει το χαρτί της τζιχάντ κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο (περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ).

Η Τουρκία από τον Οκτώβριο του 2023, διά μέσου του Ερντογάν και άλλων κυβερνητικών αξιωματούχων, υπερασπίζεται με σθένος την Χαμάς, καθυβρίζει το Ισραήλ, ενώ έχει απειλήσει ακόμη και με εισβολή στην Γάζα. Το πράγμα γίνεται βαθύτερο καθώς έχουν κυκλοφορήσει χάρτες στο πληροφοριακό περιβάλλον που δείχνουν ενδεχόμενη υπογραφή συνφωνίας ΑΟΖ με την Παλαιστίνη “τύπου Λιβύης”.

Δεν πρέπει να λησμονείται ακόμη ότι η Χαμάς χρηματοδοτείται σημαντικά μια δεκαετία τώρα από την Τουρκία (Jonathan Schanzer, “THE TURKEY-HAMAS NEXUS. How a NATO member became Hamas’s biggest backer”, Foundation for Defense of Democrasies (FDD), January, 16, 2015). Ο αποθανών ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγιε (Ismail Haniyeh) είχε στενές σχέσεις με τον Ερντογάν.

Ποιός ωφελείται με την αλλαγή ηγεσίας της Χαμάς;

Σε κάποιες αναλύσεις έχει εμφανιστεί ο διαχωρισμός μεταξύ “Χαμάς εσωτερικού” και “Χαμάς εξωτερικού”, ότι δηλαδή υπάρχει ένα τμήμα της οργάνωσης που πολεμά στα τούνελ εναντίον του Ισραήλ και ένα άλλο που ασχολείται με την διεθνή πολιτική της οργάνωσης. Αυτά τα δύο τμήματα, σύμφωνα με τις παραπάνω αναλύσεις, είναι σε αντιπαράθεση.

Ο προηγούμενος ηγέτης Ismail Haniyeh ήταν ξεκάθαρα “άνθρωπος του Ερντογάν” σε τέτοιο σημείο που αυτή η κατάσταση προβαλλόταν ανοιχτά με κοινές φωτογραφίσεις και δηλώσεις των δύο ανδρών. Ο αντικαταστάτης του Yahya Sinwar είναι πολύ πιο κοντά στο Ιράν (Hamas to strengthen alliance with Iran under new leadership, Iran International, 8/8/2024). Επίσης τονίζεται το γεγονός ότι ο Sinwar δεν θα μπορέσει να αναπτύξει διεθνή πολιτική δράση λόγω του γεγονότος ότι ευρίσκεται κρυμμένος στα τούνελ της Γάζας.

Εξάλλου ο νέος πρόεδρος του Ιράν Masoud Pezeshkian (Πεζεσκιάν) έχει παροτρύνει τον ανώτατο ηγέτη της χώρας Khamenei να αποφύγει μια σύγκρουση με το Ισραήλ, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει οικονομικά προβλήματα στην χώρα και παράλληλα να ενισχύσει τα αισθήματα δυσαρέσκειας προς την ηγεσία του Ιράν εσωτερικά.

Συμπεράσματα

Έχουμε τονίσει σε προηγούμενα άρθρα σε αυτόν εδώ τον ιστότοπο ότι η Δύση δεν πρέπει να βλέπει τα πράγματα ψυχροπολεμικά. Το “αναθεωρητικό μπλοκ” της Ανατολής αποτελείται από περιφερειακές δυνάμεις (Ιράν, Τουρκία, Ρωσία, Κίνα) που έχουν σημαντικές διαφορές  μεταξύ τους να επιλύσουν. Στα κράτη της Ανατολής, όπως άλλως τε σε όλα τα κράτη, αλλά και στις τρομοκρατικές οργανώσεις υπάρχουν συγκρουόμενα συμφέροντα.

Το Ιράν είναι σαφές στην πολιτική του. Θεωρώντας ότι είναι η σημαντικότερη περιφερειακή δύναμη της περιοχής (Μ. Ανατολή – Καύκασος), δεν συζητά την οποιαδήποτε “ανακατασκευή – αναδιάταξη” της περιοχής χωρίς αυτό να έχει κυρίαρχο ρόλο. Επίσης, το αυταρχικό καθεστώς το Ιράν δεν θα επιθυμούσε πολεμικές περιπέτειες για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω (οικονομικά προβλήματα και εσωτερική δυσαρέσκεια). Άλλως τε αυτό φαίνεται στην ρητορική του.

Στον αντίποδα έχουμε την Τουρκία που προωθεί τον Νεοοθωμανισμό και η ρητορική της ηγεσίας της είναι εμπρηστική από τον Οκτώβριο του 2023. Η Τουρκία αισθάνεται ότι είναι σε θέση να κάνει και να δηλώνει ό, τι θέλει λόγω της θέσης της στο ΝΑΤΟ. Τα εδάφη της χρησιμοποιούνται από στελέχη της Χαμάς για να ξεκουραστούν και να ανασυνταχθούν. (B. Nagtegaal, Turkey: The Hamas Safe Haven, The Trumpet, October 2015).

Όσο αφορά στην χώρα μας, η Ελλάδα οφείλει να είναι σε εξαιρετική επαγρύπνηση και να μάχεται συνεχώς για την επίτευξη μακροχρόνιας ειρήνης στην Μέση Ανατολή. Μια ανεξέλεγκτη κρίση στην περιοχή πιθανώς θα έδινε διάφορες ευκαιρίες στον αναθεωρητικό μας γείτονα για στρατιωτικές επιχειρήσεις εκ του ασφαλούς, ενώ η διεθνής κοινότητα θα είχε στραμμένη την προσοχή της στην σύγκρουση στην Μέση Ανατολή.

Πολλές φορές η αλήθεια ευρίσκεται μπροστά μας, ενώ εμείς κοπιάζουμε επί ματαίω με σοφιστικούς συλλογισμούς να την ανακαλύψουμε. Όπως μας έχει διδάξει ήδη από την Αρχαιότητα ο Αισχύλος: τα λόγια της αληθείας είναι απλά.

Πηγή

Δημοσιεύεται στο methormisakathektou.blog

*Το άρθρο εκφράζει προσωπικές απόψεις και εκτιμήσεις του συντάκτη