23-12-2023

Οι εξελίξεις στην Μέση Ανατολή διαδέχονται η μια την άλλη και δυστυχώς το μέλλον σε αυτήν την ιδιαίτερα ταλαιπωρημένη περιοχή της υφηλίου δεν προβλέπεται ευοίωνο, αν και ευχόμαστε να διαψευστούμε. Τα γεγονότα τρέχουν, το θερμόμετρο της έντασης ανεβαίνει, μαίνεται η μοντέρνα εκδοχή του πολέμου ήτοι ο «κηρυγμένος» ακήρυχτος “Πόλεμος δι΄ Αντιπροσώπων” και εμείς προσπαθούμε να βγάλουμε άκρη σε όσα λέγονται, ακούγονται και γράφονται για τα τεκταινόμενα στην Μέση Ανατολή.

Σε πρόσφατη εορταστική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο κέντρο της Αθήνας, είχαμε την τιμή και την χαρά να συναντήσουμε τον γνωστό Καθηγητή Διεθνολόγο, Επιστήμονα εγνωσμένου κύρους και Ειδικό σε θέματα Μέσης Ανατολής κ. Ευάγγελο Βενέτη. Άριστος γνώστης των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Μέση Ανατολή (για να δείτε προηγούμενη συνέντευξή του στο Diplomatic Point πατήστε εδώ) ο κ. Βενέτης μας αφιέρωσε λίγο από τον πολύτιμο χρόνο του για να μας δώσει τις προσωπικές του εκτιμήσεις για τα τρέχοντα γεγονότα και τον ευχαριστούμε πολύ για αυτό.

φωτ. Ο Καθηγητής Ευάγγελος Βενέτης

-Κύριε Καθηγητά, διανύουμε ημέρες Εορτών αλλά παράλληλα έχουμε μια τραγωδία σε εξέλιξη εδώ και σχεδόν τρεις μήνες στην Μέση Ανατολή. Που βλέπετε να οδηγείται η κατάσταση στο Παλαιστινιακό;

Ευάγγελος Βενέτης: «Όσο συνεχίζεται η αδιαλλαξία του Ισραήλ στην Παλαιστίνη και η ισραηλινή πολιτική γενοκτονίας και εθνοκάθαρσης μαζί, των Ισραηλινών σε βάρος των Παλαιστινίων, δεν μπορεί να υπάρξει ηρεμία και ασφάλεια στην περιοχή

Υπάρχουν οι τρεις κόκκινες γραμμές της Παλαιστίνης αυτή τη στιγμή.

Η μια είναι η Λωρίδα της Γάζας. Να ακυρωθούν στην πράξη οι όποιες προσπάθειες κάνει το Ισραήλ για να δημιουργήσει μια νέα Nakba με εκτοπισμό  δυόμιση εκατομμυρίων Παλαιστινίων από τη Λωρίδα. Αυτό πρέπει να σταματήσει.

Η δεύτερη κόκκινη γραμμή είναι ότι η κυβέρνηση της Χαμάς πρέπει να παραμείνει στη Λωρίδα της Γάζας όπως έχει πράξει όλα αυτά τα χρόνια. Γιατί η Παλαιστινιακή ηγεσία στη Λωρίδα της Γάζας μαζί με τον πληθυσμό των Παλαιστινίων  αποτελούν αδιάρρηκτη και αδιατάραχτη  ενότητα όπως έχει αποδείξει η Ιστορία της τελευταίες δυο δεκαετίες.

Η τρίτη κόκκινη γραμμή της Παλαιστίνης  είναι ότι για να βγούμε από το αδιέξοδο του πολέμου  στο οποίο έχουν οδηγηθεί και οι δύο πλευρές αυτή τη στιγμή και περισσότερο το Ισραήλ, πρέπει να υπάρξει συμφωνία ανταλλαγής αιχμαλώτων  πολέμου και όχι ομήρων μεταξύ των δύο πλευρών.

Η Χαμάς υποστηρίζει  ότι πρέπει  όσους Ισραηλινούς αιχμαλώτους κατέχει να τους ανταλλάξει με Παλαιστινίους. Αυτό θα είναι συνδυασμός,  εάν το καταφέρει,  συνάρτηση του πως θα εξελιχθεί η κατάσταση στο πεδίο της μάχης. Όπως και να έχει, το Ισραήλ από την πλευρά του επιθυμεί την ανταλλαγή ως ένας προς έναν αλλά μπορεί να βρεθεί η μέση λύση εάν το θέλουν και οι δύο πλευρές. Κάπου στη μέση.

Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα αδιέξοδο στον πόλεμο. Το αδιέξοδο το αντιμετωπίζουν και οι δύο πλευρές με διαφορετικό τρόπο. Οι Ισραηλινοί έχουν την υπεροπλία στην αεροπορία,   προκαλούν μια εκατόμβη θυμάτων, γενοκτονία στον άμαχο πληθυσμό και έχουν ισοπεδώσει υποδομές των Παλαιστινίων στη Λωρίδα της Γάζας.»

-Έχει μείνει τίποτα όρθιο μετά από τόσους πολλούς βομβαρδισμούς;

Ε.Β.: «Στα βόρεια  της Λωρίδας της Γάζας  ελάχιστα πράγματα έχουν μείνει όρθια. Στα κεντρικά και νότια, τα περισσότερα στέκουν. Υπάρχουν επιχειρήσεις  συστηματικών και καθημερινών βομβαρδισμών από τους Ισραηλινούς αλλά σε καμία περίπτωση οι  υποδομές στα κεντρικά και τα νότια της Λωρίδας της Γάζας δεν έχουν υποστεί την καταστροφή που έχουν υποστεί στα βόρεια.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι καταλάβουν και οι δύο πλευρές, ιδιαίτερα το Ισραήλ, το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει, Ενώ λοιπόν έχει καταστρέψει και ισοπεδώσει υποδομές, έχει προχωρήσει σε γενοκτονία παιδιών και γυναικών και γενικά αμάχου πληθυσμού, δεν έχει κατορθώσει  να πλήξει ούτε στο ελάχιστο πολλώ μάλλον καίρια την  ηγεσία της Χαμάς  και της Ισλαμικής Τζιχάντ δηλαδή την Παλαιστινιακή αντίσταση.

Αυτό είναι μια μεγάλη αντίθεση, μια  οξύμωρη κατάσταση η οποία δημιουργεί μεγάλη νευρικότητα στους Ισραηλινούς. Οι οποίοι καταλαβαίνουν ότι μετά από σχεδόν τρεις μήνες – γιατί είμαστε στον τρίτο μήνα του πολέμου-, δεν έχει πληγεί η Χαμάς  ούτε καν στο βαθμό που θα ήθελαν ή θα μπορούσαν οι Ισραηλινοί.

Αυτό δείχνει ότι είναι ένας χρονοβόρος πόλεμος και το σημείο μηδέν αυτή τη στιγμή,  το σημείο καμπής είναι αν θα παραμείνουν οι Παλαιστίνιοι στη Λωρίδα της Γάζας. Οι Ισραηλινοί μέρα με τη μέρα πιέζουν τους ήδη εσωτερικά εκτοπισμένους Παλαιστίνιους να κατευθυνθούν προς τα νότια και με απώτερο ο στόχο να τους εκδιώξουν στην Αίγυπτο.

Αυτό αποτελεί μια ακόμα κόκκινη γραμμή και είναι η κόκκινη γραμμή της Παλαιστίνης και του άξονα της Αντίστασης.

Συνεπώς, θα πρέπει να περιμένουμε ότι σε περίπτωση που οι Ισραηλινοί  συνεχίσουν  την ίδια πολιτική, θα υπάρξει κλιμάκωση και επέκταση του πολέμου στα βόρεια, σε βαθμό που δεν έχουμε δει μέχρι τώρα. Το  βόρειο μέτωπο του Ισραήλ θα πάρει η φωτιά αν οι Ισραηλινοί  επιχειρήσουν να εκτοπίσουν τους Παλαιστινίους  εκτός Λωρίδας.

-Αν δεν ήταν ο Νετανιάχου στην εξουσία θα ήταν καλύτερα ή χειρότερα τα πράγματα;

Ε.Β.: «Δεν έχει διαφορά.»

-Μήπως όλη αυτή η κατάσταση ευνόησε τον Νετανιάχου να απεμπλακεί από αυτό που συνέβαινε εσωτερικά στο Ισραήλ με τις συνεχείς διαδηλώσεις και τώρα πια είναι στο επίκεντρο αυτό που γίνεται με τους Παλαιστίνιους;

Ε.Β.: «Ο  Νετανιάχου  προσπαθεί να κρατήσει την εξουσία, δεν υπάρχει αμφιβολία.  Οι Ισραηλινοί δεν ξεχνούν τις ευθύνες που φέρει ο ίδιος για το “Βατερλό” του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου.

Ο Νετανιάχου και ο Υπουργός Άμυνάς του, οι άλλοι υπουργοί που φέρουν καίριες ευθύνες  για την άμυνα της χώρας τους στις 7 Οκτωβρίου παραμένουν οι ίδιοι και διαχειρίζονται την χώρα τους, έχοντας κάνει αυτά τα φοβερά λάθη. Άρα, η αξιοπιστία τους είναι στο ναδίρ, στα μάτια του Ισραηλινού πληθυσμού.

Αυτό όμως που κάνει ο Νετανιάχου είναι να μεταφέρει την προσοχή της κοινής γνώμης από τον ίδιο στο μέτωπο, προσπαθώντας να ενώσει τους Ισραηλινούς πίσω από τη δική του παντιέρα. Όμως, ο λαός του Ισραήλ δεν ξεχνάει αυτά τα λάθη. Θα έρθει η ώρα  που θα πρέπει να κάνουν τον απολογισμό τους και το ερώτημα είναι αν θα κάνουν αυτόν τον απολογισμό  με ευμενέστερους ή   δυσμενέστερους  όρους για τους ίδιους,  για τον Νετανιάχου. Γιατί η ευκαιρία που έχει ο Νετανιάχου να απεμπλακεί από τον πόλεμο απελευθερώνοντας τους αιχμαλώτους, τους  Ισραηλινούς και παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως απελευθερωτή στην κοινή γνώμη, την δύσπιστη προς εκείνον δεν σημαίνει ότι θα έχει αυτό το πλεονέκτημα, αυτήν την ευκαιρία πάντα. Γιατί αν συνεχιστεί ο πόλεμος και υπάρξει δολοφονία των Ισραηλινών αιχμαλώτων στην πορεία, κάθε μέρα που περνάει η τύχη και η ζωή των αιχμαλώτων τίθεται  εν  αμφιβόλω, καταλαβαίνουμε ότι θα υπάρξει μεγάλη δυσκολία απεμπλοκής του Ισραήλ. Ιδιαίτερα μάλιστα αν συνεχίσει να μην μπορεί να πλήξει την Χαμάς.

Επομένως, αυτό που ελπίζουμε είναι να πρυτανεύσει η λογική. Να αποφασίσουν να προβούν σε ανταλλαγή αιχμαλώτων, να υπάρξει εκτόνωση και εκεχειρία, η οποία θα είναι μόνιμης διάρκειας.

-Το Ιράν γιατί μονίμως παρουσιάζεται ως ο «κακός» της περιοχής; Γιατί συνέχεια είναι στο στόχαστρο της Δύσης;

Ε.Β.: «Γιατί είναι η αναθεωρητική δύναμη η οποία υποστηρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα των Παλαιστινίων σε βαθμό που καμία άλλη χώρα δεν το έχει πράξει στην περιοχή.

Το  Ιράν μαζί με τον άξονα της Αντίστασης δηλαδή με το Ιράκ, την Συρία, τον Λίβανο, την Υεμένη είναι οι χώρες που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των Παλαιστινίων σε βαθμό που άλλες αραβικές και μουσουλμανικές χώρες δεν το έχουν πράξει.

Κατ΄΄ επέκταση, αυτό καθιστά την κάθε επιτυχία του άξονα της Αντίστασης ζηλευτή. Κυρίως, ανακατεύει την τράπουλα γεωπολιτικά  και αμφισβητεί το πολεμικό status quo.»

-Οι Αραβικές, μουσουλμανικές χώρες γιατί δεν στήριξαν περισσότερο την Παλαιστίνη σε όλο αυτό; Όταν ακόμα και μικρά παιδιά σκοτώνονται; Παλαιότερα, υπήρχε περισσότερη αλληλεγγύη μεταξύ των χωρών αυτών. Τώρα; Τι συμβαίνει; Είναι τα συμφέροντα στη μέση;

Ε.Β.: «Είναι τα συμφέρονται τον ηγεσιών των χωρών αυτών, τα οποία συνάδουν και συμπορεύουν. Προφανώς, οι λαοί όλων των αραβικών χωρών, οι αραβικοί πληθυσμοί και οι μουσουλμανικοί είναι αναφανδόν υπέρ  των Παλαιστινίων. Το διαφορετικό είναι η στάση των πληθυσμών. Είναι η διαφοροποίηση τους από τις θέσεις των ηγεσιών τους. Οι ηγεσίες αυτές, οι πολιτικές ελίτ μερικών Αραβικών χωρών έχουν ταυτιστεί με τα Ισραηλινά και τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή και αυτό τους καθιστά ομήρους των επιλογών τους. Με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνονται  στις προσδοκίες  των ίδιων τους των λαών στο Παλαιστινιακό και όχι μόνο ζήτημα αλλά και στα ευρύτερα ζητήματα που αφορούν τη Μέση Ανατολή.»

-Αποφασίστηκε να σταλεί ελληνική φρεγάτα στην Ερυθρά Θάλασσα. Αυτό θυμίζει την εποχή που η Ελλάδα έστελνε κόσμο για να αντιμετωπίσει τους Σομαλούς πειρατές. Ποια είναι η εκτίμησή σας για τις εξελίξεις εκεί;

Ε.Β.: «Ακούω αναλύσεις που γίνονται  στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης και όχι μόνο και μένω άφωνος από το μέγεθος της παραπληροφόρησης που υπάρχει για το θέμα με τους Χούθι της Υεμένης, παρουσιάζονται ως πειρατές τρομοκράτες οι οποίοι βλάπτουν τα συμφέροντα της Ελλάδος και άλλων δυτικών χωρών επειδή ανεβάζουν την τιμή των προϊόντων και της ενέργειας με το να κλείνουν τα Στενά του Άντεν. Ελάχιστα μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί στο θέμα της υποστήριξης που παρέχουν οι Χούθι στους Παλαιστίνιους, στον πόλεμο της Παλαιστίνης  και την εμπλοκή των Χούθις στην γεωπολιτική αυτή σύγκρουση. Είναι κομμάτι του ευρύτερου πολέμου που μένεται στην περιοχή.

Αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι ότι αυτή τη στιγμή η κλιμάκωση, που εδώ και καιρό μιλούσαμε, ότι είναι πιθανό να λάβει η χώρα σε διάφορα μέτωπα, ήδη εκτυλίσσεται.

Η ελπίδα μας είναι οτι οι ΗΠΑ  δεν θα προβούν στο απονενοημένο βήμα να βομβαρδίσουν τους Χούθι της Υεμένης γιατί αυτό θα σημάνει ανάφλεξη στο Ανατολικό Κέρας της Αφρικής και στην Εύφορο Αραβία, στα Στενά του Άντεν.

Μια  ανάφλεξη που θα συμπαρασύρει σε ένα ντόμινο εξελίξεων  αποσταθεροποίησης όχι μόνο την Υεμένη αλλά και συμμάχους των ΗΠΑ  στην περιοχή όπως είναι η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία.»

-Θα σημάνει και την άμεση εμπλοκή του Ιράν;

 Ε.Β.: «Δεν θα σημάνει άμεση εμπλοκή του Ιράν γιατί ο άξονας της Αντίστασης αποτελείται από διάφορες χώρες. Το Ιράν θα εμπλακεί μόνο αν υπάρξει άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ και δεν μπορούν τα επιμέρους μέρη του άξονα της Αντίστασης  να ανταποκριθούν στην αμερικανική επίθεση.

Αν όμως χώρες όπως ο Λίβανος και δυνάμεις όπως η Χεζμπολάχ  ανταποκριθούν σε μια αμερικανο-λιβανέζικη στρατιωτική εμπλοκή, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι θα εμπλακούν και άλλες χώρες σε αυτή τη σύγκρουση. Εάν όμως η αμερικανική επίθεση είναι σε τέτοιο βαθμό ισχυρή τότε ασφαλώς χώρες όπως το Ιράν, δεν θα μείνουν με σταυρωμένα τα χέρια, να παρατηρούν την αποδόμηση του άξονα της Αντίστασης εάν κάτι τέτοιο επιχειρηθεί από τις ΗΠΑ.

Τονίζω πάλι ότι είναι βάσιμη η πεποίθηση, η ελπίδα και η προσδοκία οτι δεν θα φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Θα πρυτανεύσει η λογική και θα υπάρξει αποκλιμάκωση, αρχής γενομένης από το μέτωπο της Παλαιστίνης. Πρέπει να υπάρξει εκεχειρία, ειρήνευση, να σταματήσει η γενοκτονία εις βάρος των Παλαιστινίων και να ξεκινήσουν άμεσα οι συζητήσεις για τη δημιουργία Ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους επι τη βάση της λύσης των δύο κρατών όπως προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.»

Ευελπιστούμε και εμείς, για μια ακόμα φορά, να κυριαρχήσει η λογική στην Μέση Ανατολή, να σταματήσουν οι απειλές ένθεν κακείθεν, να πέσουν οι τόνοι από όλους και να βρεθεί σύντομα μια διέξοδος προς την Ειρήνη στην περιοχή…

Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Diplomatic Point