14-7-2023

Ενώ διανύουμε ημέρες καύσωνα παράλληλα εξελίσσεται μια μονίμως αυξομειούμενη κίνηση στο “θερμόμετρο” των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Το μεγάλο θέμα των ημερών που προηγήθηκαν ήταν η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους, με την διεθνή προσοχή στραμμένη στην πρωτεύουσα της Λιθουανίας και στα όσα έλαβαν χώρα εκεί από τους ηγέτες των χωρών-μελών της Συμμαχίας. Τα σχόλια πολλά -αναλόγως και των «συμφερόντων»- από πάσης φύσεως αναλυτές για ένα εξαιρετικά ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον. Εκείνο όμως που ενδιαφέρει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο εδώ στην Ελλάδα είναι το τι μέλλει γενέσθαι  με την συνορεύουσα σε εμάς Τουρκία και όχι τόσο, για το πως θα εξελιχθούν τα «παιχνίδια» των Μεγάλων Δυνάμεων σε διεθνές επίπεδο.

 Αν και έδειξε να δημιουργήθηκε ένα θετικό κλίμα διαλόγου σε διμερές επίπεδο με την γείτονα, μετά και την συνάντηση Ερντογάν – Μητσοτάκη, σύμφωνα με σημερινά δημοσιεύματα, ο Ömer Çelik, εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στην Τουρκία, έκανε νέες αναφορές για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, τουρκική μειονότητα στη Θράκη και ότι το ελληνικό λιμενικό σκοτώνει μετανάστες στο Αιγαίο. Συνεπώς, δεν θα ήταν φρόνιμο να επαναπαυόμαστε…

Για αυτό, ζητήσαμε τα φώτα ενός πολύ έμπειρου στρατιωτικού με ρεαλιστική προσέγγιση των πραγμάτων και όχι επαγγελματία αναλυτή διεθνών θεμάτων. Ο Επίτιμος Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, κ. Κωνσταντίνος Γκίνης εκτός από ένας ευγενέστατος κύριος, και Αξιωματικός της παλιάς σχολής που θαυμάζεις να τους συναντάς, είναι και ένας άνθρωπος ευθύς, δεν μιλά με περιστροφές, τον διακρίνει το θάρρος της γνώμης του, είναι πάντα πρόθυμος να εκφράσει ελεύθερα τις απόψεις του και αν μη τι άλλο να μιλήσει ανοιχτά για τις σχέσεις Ελλάδος – Τουρκίας.

Ο κ.Κωνσταντίνος Γκίνης, Επίτιμος Αρχηγός ΓΕΣ -φωτ. από ιστότοπο strategein.gr

Στη συζήτηση που είχαμε την τύχη να κάνουμε μαζί του, με χαρά μοιράστηκε μαζί μας την πολύτιμη εμπειρία του και τις γνώσεις του. Τα ελληνοτουρκικά ήταν το πρώτο θέμα της συνομιλίας μας με τον διακεκριμένο Στρατηγό και βεβαίως, δεν υπήρχε περίπτωση να μην τοποθετηθεί για την κατάσταση ευρύτερα στην γειτονιά μας της Ανατολικής Μεσογείου αλλά και στο Κυπριακό που αυτές τις μέρες ξυπνούν οι πιο οδυνηρές μνήμες για την τραγωδία στην Μεγαλόνησο και κατ΄ επέκταση για τον απανταχού Ελληνισμό. Στην συνομιλία μας επίσης τέθηκε και το θέμα των αμερικάνικων F-16 και αν η πορεία στα εξοπλιστικά μας ήταν η πρέπουσα.

-Κύριε Αρχηγέ, έχοντας κατά νου αυτά που έλαβαν χώρα στην Σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους πως εκτιμάτε την παρούσα κατάσταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Πιστεύετε ότι η στάση της Τουρκίας ενδεχομένως να είναι μια ευκαιριακή στροφή; Και, πως βλέπετε την επόμενη μέρα στα ελληνοτουρκικά;

Κωνσταντίνος Γκίνης: “Κατ’ αρχάς να αποσαφηνίσουμε ότι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους της Λιθουανίας δεν αφορούσε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Σύνοδος του Βίλνιους αποτελεί συνέχεια αυτής της Μαδρίτης, η οποία έλαβε χώρα ένα έτος ενωρίτερα, κάτω από το φάσμα των γεγονότων της Ρωσικής επιθέσεως εναντίον της Ουκρανίας και πρακτικά ελήφθησαν αποφάσεις για την προσαρμογή της Συμμαχίας στη νέα τάξη πραγμάτων που διαμορφώνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, με πυξίδα τη Στρατηγική της Αντίληψη (Strategic Concept). Με τις αποφάσεις αυτές αλλάζει δραματικά η στάση και ο προσανατολισμός του ΝΑΤΟ, έναντι της Ρωσίας πρωτίστως, αλλά και της Κίνας με δράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτά πρέπει να μας απασχολήσουν, να τα μελετήσουμε σε βάθος και να τα λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη μας στη διαμόρφωση της εθνικής μας στρατηγικής.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις συζητήθηκαν στο περιθώριο της Συνόδου κατά την Συνάντηση Μητσοτάκη, Ερντογάν και σύμφωνα με αυτά που ανακοινώθηκαν θα συνεχισθεί το ήρεμο κλίμα το οποίο έχει δημιουργηθεί μετά τους σεισμούς στην Τουρκία, παραπέμποντας την επίλυση των μειζόνων ζητημάτων στους καθ’ ύλη αρμοδίους  Υπουργούς Εξωτερικών. Αποτελεί αναμφισβήτητα μια  θετική εξέλιξη, καθώς κινείται στον άξονα που η Ελλάδα έχει υποστηρίξει διαχρονικά, δηλαδή στην επίλυση του βασικού ζητήματος της οριοθετήσεως ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδος, μέσω του διαλόγου στη βάση του διεθνούς δικαίου. Όμως σε καμία περίπτωση αυτή καθεαυτή η συνάντηση δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως ως αλλαγή πολιτικής και στρατηγικής της Τουρκίας, έναντι της Ελλάδος, άλλωστε δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις επ’ αυτού. Ο χρόνος και οι θέσεις που θα προβληθούν στο διάλογο θα δείξει αν πρόκειται για τακτικισμό ή για πραγματική αλλαγή πολιτικής της Τουρκίας. Προσωπικά θεωρώ, λαμβάνοντας υπόψη διαχρονικά την πολιτική,  την στάση και συμπεριφορά της Τουρκίας έναντι του Ελληνισμού, ότι πολύ δύσκολα η Τουρκία θα αποστεί των βασικών της στρατηγικώνεπιδιώξεων. Ο χρόνος θα δείξει. Με βάση αυτά η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει το χειρότερο σενάριο, χωρίς σε καμία περίπτωση να απομακρυνθεί από την σταθερή πολιτική της, του διαλόγου και των διεθνών συνθηκών.”    

-Την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο πως θα την χαρακτηρίζατε;

Κ.Γ.: “Η κατάσταση είναι ασταθής.  Μια ματιά στη Συρία, στη Λιβύη, στην Κύπρο, αλλά και στην Ισραηλο-παλαιστινιακή αντιπαράθεση και σε δεύτερο επίπεδο στο Ιράκ και στον Κόλπο, σε συνδυασμό με το ρόλο και τις πολιτικές της Τουρκίας, δεν δημιουργεί κλίμα αισιοδοξίας για ταχεία διευθέτηση της καταστάσεως και των εκκρεμοτήτων της περιοχής. Επομένως η Ελλάδα πρέπει να έχει στραμμένη την προσοχή της παράλληλα με το Αιγαίο και προς την Ανατολική Μεσόγειο, κεφαλαιοποιώντας και εκμεταλλευομένη την βελτίωση των σχέσεων με της χώρες της περιοχής (Αίγυπτος, Ισραήλ, Εμιράτα, Σαουδική Αραβία κτλ).”

-Διανύουμε τον μήνα της θλιβερής επετείου για την Κύπρο. Βλέπετε φως στο τούνελ για το Κυπριακό; ή το μέλλον προμηνύεται απαισιόδοξο;

Κ.Γ.: “Η θλιβερή επέτειος της τουρκικής εισβολής και κατοχής της Κύπρου πρέπει να μας φέρνει συνεχώς στο νου τα τραγικά λάθη, τις κακές εκτιμήσεις και τις εσφαλμένες κινήσεις που έκανε ο Ελληνισμός, σε ολόκληρη την πορεία του Κυπριακού. Σήμερα δυστυχώς ο Ελληνισμός δεν έχει ενιαία στρατηγική για το κυπριακό ζήτημα και φοβάμαι ότι έχει και αποκλίνοντες στόχους. Αυτό εξυπηρετεί τη στρατηγική της Τουρκίας η οποία βλέπει ολόκληρο το χώρο συμπαγώς, Θράκη, Αιγαίο, Κρήτη, Κύπρος, Ανατολική Μεσόγειος. Η Τουρκία σε όλες τις φάσεις του Κυπριακού χρησιμοποίησε και συνεχίζει να χρησιμοποιεί και στο Αιγαίο τη βία και την απειλή χρήσης βίας για την επίτευξη των στόχων της. Ως εκ τούτου, όσο συνεχίζεται αυτή η πολιτική από πλευράς του Ελληνισμού νομίζω ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις αισιοδοξίας, για την επίτευξη ενός εθνικά επωφελούς αποτελέσματος. Επομένως αν θέλουμε ουσιαστικά αποτελέσματα στο Κυπριακό απαιτείται τάχιστη αλλαγή στρατηγικής προς ενιαία κατεύθυνση από όλες τις πλευρές του Ελληνισμού. “

-Στρατηγέ, σχετικά με τα αμερικανικά F-16 και αυτά που λέει δημοσίως η Τουρκία, με όσα έχουν γίνει στο παρελθόν και τις συνεχείς απειλές προς την Ελλάδα, θα έπρεπε να δείξουμε εμπιστοσύνη ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν σε εμάς; Ή το πάθημα να μας γίνει μάθημα και πως ότι και να λέει η γειτονική χώρα εμείς πρέπει να αναμένουμε δύσκολες εξελίξεις;

Κ.Γ.: “Το ζήτημα των F-16 δεν είναι ελληνοτουρκικό ζήτημα αλλά αμερικανοτουρκικό. Στα ζητήματα που δημιουργεί η Τουρκία στις αμερικανικές στρατηγικές επιδιώξεις στην περιοχή, η Ελλάδα έθεσε υπόψη των ΗΠΑ, το αυτονόητο, ότι δεν μπορεί τα αμερικανικά όπλα να στρέφονται από την Τουρκία εναντίον συμμάχων χώρων, να δημιουργούν αστάθεια και ανασφάλεια και να υπονομεύουν τη Συμμαχία του ΝΑΤΟ. Βεβαίως η τελική απόφαση η οποία θα ληφθεί από της ΗΠΑ δεν θα είναι αποτέλεσμα μόνο των δικαίων και ηθικών αιτημάτων της Ελλάδος αλλά και άλλων παραμέτρων οι οποίες θα συνεκτιμηθούν (συμμετοχή σε επιχειρήσεις και ασκήσεις του ΝΑΤΟ, γεωγραφική θέση, κτλ). Προσωπικά θεωρώ ότι τα F-16, θα δοθούν στην Τουρκία, μετά από μια διελκυστίνδα μεταξύ Κογκρέσου και της Διοικήσεως Μπάιντεν, με όρους, περιορισμούς και προϋποθέσεις, οι οποίες μένει να φανεί πως θα εφαρμοσθούν. Η υπόθεση των F-16 είναι εντελώς διαφορετική από αυτή των  F-35. Με την προμήθεια των ρωσικών S-400 από την Τουρκία και την ανάγκη να δοθούν οι παράμετροι των  F-35, διακυβεύεται η αξιοπιστία, η επιβίωση  και η αποτελεσματικότητα, του κορυφαίου αμυντικού εξαγωγικού προϊόντος υψηλής τεχνολογίας, της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας.”     

-Η πορεία έως τώρα στα εξοπλιστικά της χώρας μας είναι η πρέπουσα; ή θα έπρεπε να έχουν γίνει έτερες επιλογές;

Κ.Γ.: “Μετά από μια δεκαπενταετία όπου η Ελλάδα είχε τεθεί πρακτικά σε κατάσταση μονομερούς αφοπλισμού και λαμβάνοντας υπόψη τα γεγονότα της τελευταίας τετραετίας, θεωρώ ότι η προτεραιότητα στην προμήθεια αεροσκαφών και ναυτικών μονάδων, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Επιπλέον, τα οπλικά συστήματα που επελέγησαν, κινούνται στην αιχμή της υψηλής τεχνολογίας με την παροχή σημαντικών επιχειρησιακών δυνατοτήτων και πλεονεκτημάτων.  Όμως από εδώ και πέρα πρέπει να εκπονηθεί ένα συνεκτικό εξοπλιστικό πρόγραμμα το οποίο θα καλύψει σταδιακά τις ανάγκες του Στρατού, του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, με την εμπλοκή και συνδρομή και της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Πέραν των κυρίων οπλικών συστημάτων είναι απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα αποθέματα εφοδίων και υλικών ικανών να υποστηρίξουν στρατιωτικές επιχειρήσεις από τις υβριδικές, μέχρι τη σύγκρουση υψηλής εντάσεως. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα πυρομαχικά κάθε κατηγορίας, τόσο στα συμβατικά όσο και στα υψηλής τεχνολογίας σε μια αναλογία η οποία να επιτρέπει την απρόσκοπτη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι είναι απαραίτητο στη νέα κατάσταση οι οποία έχει διαμορφωθεί σε περιφερειακό επίπεδο και από την πρόσφατη στάση της Τουρκίας,  αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τις παγκόσμιες τάσεις, θεωρώ ότι είναι απαραίτητο η Ελλάδα να επανεξετάσει τη στρατηγική της, να προσδιορίσει ευκρινείς εθνικούς στόχους και να κινηθεί αποφασιστικά και συστηματικά προς εκπλήρωσή τους.”

Ευχαριστώντας θερμώς τον κύριο Αρχηγό για τα όσα μας είπε και έχοντας κατά νου οτι θέλουμε πάντα ειρήνη, κρατήσαμε στην σκέψη μας τη φράση: «Η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει το χειρότερο σενάριο….»

Επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Diplomatic Point