13 Δεκεμβρίου 1943 ▪Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων

13-12-2022

Γράφει ο Δημήτρης Σταθακόπουλος

Δρ Παντείου Πανεπιστημίου – Οθωμανολόγος

φωτ.Δημήτρης Σταθακόπουλος

Η 13η Δεκεμβρίου ( 1943 ), για τους Καλαβρυτινούς είναι η “αποφράδα” ημέρα της νεότερης ιστορίας, μιάς και στις 13 Δεκεμβρίου 1943 ( μεσημέρι ) εκτελέστηκε όλος ο άμαχος ανδρικός πληθυσμός της πόλης από τα Ναζιστικά στρατεύματα κατοχής. Οι γυναίκες με τα ανήλικα κάτω των 13 περίπου ετών, κλείστηκαν στο σχολείο της πόλης, προκειμένου να καούν ζωντανές (γλύτωσαν τελευταία στιγμή ).

Οι εκτελέσεις και οι βομβαρδισμοί αμάχων από τα τέλη Νοεμβρίου 1943 έως τα μέσα Δεκεμβρίου 1943, στοίχισαν, – στην ευρύτερη περιοχή Καλαβρυτοχωρίων και ιερών μονών Μ. Σπηλαίου και αγ. Λαύρας -, τη ζωή σε περισσότερα από 1.000 άτομα, ενώ κάηκαν εκατοντάδες σπίτια και λεηλατήθηκαν περιουσίες.

Πρόκειται για το μεγαλύτερο Ολοκαύτωμα αμάχων της Ελλάδας και από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης (εξαιρουμένων των κρεματορίων ) .

Η ηθική και υλική αποκατάσταση ουσιαστικά ΔΕΝ έγινε μέχρι σήμερα και ακόμα διεκδικείται ή θα έπρεπε να διεκδικείται.

Οι παππούδες μας βίωσαν ( όσοι επέζησαν ) το δράμα και διδακτικά, εθιμικά το μετέφεραν στα παιδιά και τα εγγόνια τους ( εμάς ) σαν στιγμές αποφυγής και μη επανάληψής τους.

Ως συνεπακόλουθο των παραπάνω είναι πως οι Καλαβρυτινοί ΔΕΝ μπαίνουμε σε διάθεση Χριστουγεννιάτικων λαμπιονιών πριν τις 15 Δεκεμβρίου λόγω πένθους .

Στην επιστήμη ονομάζεται διαχρονικό διαγενεακό τραύμα (αναφέρεται μερικές φορές ως τραύμα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά ή πολλαπλών γενεών) και ορίζεται ως τραύμα που μεταδίδεται από εκείνους που βίωσαν άμεσα ένα συμβάν στις επόμενες γενιές.

Το διαγενεακό τραύμα μπορεί να ξεκινήσει με ένα τραυματικό γεγονός που επηρεάζει ένα άτομο, τραυματικά γεγονότα που επηρεάζουν πολλά μέλη μιας οικογένειας, ή ένα συλλογικό τραύμα που επηρεάζει μεγαλύτερες κοινότητες, πολιτιστικές, φυλετικές, εθνικές, ή άλλες ομάδες/πληθυσμούς (ιστορικό τραύμα).

Το διαγενεακό τραύμα εντοπίστηκε πρώτη φορά στα παιδιά των επιζώντων του Ολοκαυτώματος, αλλά μια πρόσφατη έρευνα εντόπισε διαγενεακό τραύμα και μεταξύ άλλων ομάδων, όπως στους αυτόχθονες πληθυσμούς της Βόρειας Αμερικής και της Αυστραλίας.

Το 1988 μια μελέτη έδειξε ότι τα παιδιά των επιζώντων του Ολοκαυτώματος των Εβραίων παρουσίασαν αύξηση στις ψυχιατρικές παραπομπές κατά 300% και είχαν τουλάχιστον έναν γονέα ή έναν παππού ή μια γιαγιά που ήταν επιζών.

Στην Ελλάδα ειδικά, παρουσιάζεται σε απογόνους ελληνικών πληθυσμών της Μικράς Ασίας, Πόντου , Αρμενίων, από τις σφαγές των Τούρκων.

Περιοχών που έκαναν εκτελέσεις οι Γερμανοί στην Κατοχή ειδικά στα Καλάβρυτα και σχετικά πρόσφατα στην ιστορία σε Κυπρίους πρόσφυγες του 1974.

ΔΕΝ ξεχνάμε ποτέ τι σημαίνει ναζισμός, φασισμός και κτηνωδία από άνθρωπο σε άνθρωπο.

* Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα, για 3 από τα μεγαλύτερα Ελληνικά Ολοκαυτώματα των ναζιστικών στρατευμάτων κατοχής ( έχουμε πάνω από 120 σε όλη την Ελλάδα ):

Καλάβρυτα σαν σήμερα : 13.12.1943 .

Δίστομο ( 10.06.1944 )

Κομμένο Άρτας ( 16.08.1943 ),

με τη μοναδική φωνή της Ελένης Βιτάλη:

Κλαίνε, θρηνούνε τα βουνά,

πενθοφορούν οι κάμποι

κι ένα πουλί μοιρολογεί

στης Άρτας το ποτάμι.

-Τι έχεις, πουλάκι μ’, κι όλο κλαις

και είσαι λυπημένο,

μοιρολογείς λυπητερά

και στέκεις μαραμένο;

-Μαύρα είν’ τα χρόνια που `ρθανε,

γι’ αυτό είμαι λυπημένο

κάψανε τα Καλάβρυτα,

Δίστομο και Κομμένο.

φωτ.Δημήτρης Σταθακόπουλος

Τα κιάλια  του  Ναζί  αξ/κού ( προφανώς  αστού που τα είχε  φέρει από την πόλη  του όπου μάλλον  με ” ευαισθησία  ” έβλεπε  και  άκουγε  ρομαντικές  παραστάσεις  / συναυλίες.  Αυτό  δεν τον εμπόδισε  να μετέχει ως  εκτελεστής  σε ολοκαύτωμα ), που μας έκαψε το σπίτι  στη ράχη του χωριού  καταγωγής  των γονιών  μου Λευκάσιον Καλαβρύτων  ( 26 χλμ μακριά  από την πόλη  των Καλαβρύτων). Η ανάπηρη  γιαγιά μου ήταν απέξω και το έβλεπε να καίγεται  αγκαλιά  με τον 9χρονο γιο της  ( πατέρα  μου). Οι  παππούδες  μου όπως και όλοι  οι  άντρες  του χωριού, βλέποντας  τους καπνούς  από το κάψιμο  της πόλης των Καλαβρύτων , αμέσως  κατάλαβαν  τι θα γινόταν/ ερχόταν  και κρύφτηκαν στα  γειτονικά  βουνά μέσα  σε  λαγούμια σαν τάφους , για μέρες, Δεκέμβρη  μήνα , χωρις σκεπάσματα  τροφή  και νερό . Βγήκαν  αφού  έφυγαν  οι Ναζί  από την περιοχή  και  έφτασε  κλιμάκιο  του Ερυθρού Σταυρού . 

Στις  άλλες  2 φωτογραφίες  καταθέτω  στεφάνι  στο μνημείο  εκτελεσθέντων, τιμώντας  ( τότε  ) τα 50  χρόνια  από  το ολοκαύτωμα .

φωτ.Δημήτρης Σταθακόπουλος

*Ο Δημήτρης Σταθακόπουλος είναι Δρας Παντείου Πανεπιστημίου (Οθωμανική Κοινωνία-Ιστορία και Πολιτισμός), Συνεργάτης του Εργαστηρίου Τουρκικών και Ευρασιατικών Μελετών (ΕΤΕΜ) του Πανεπιστημίου Πειραιά (ΠΑ.ΠΕΙ), Δικηγόρος παρ΄Αρείω Πάγω, Διπλωματούχος Βυζαντινής Μουσικής.

Δημοσιεύεται στο Militaire